zondag 21 juni 2009

Heeft de blogger recht op anonimiteit

Bovenstaande is de titel van een blogpost op DNR over de kwestie rondom de Britse rechercheur Richard Horton (alias NightJack) die gedurende anderhalf jaar een weblog bijhield over politieonderzoeken naar allerlei misdrijven waarin o.m. ook commentaar werd gegeven op het politiebeleid. Door de groeiende populariteit van zijn blog (die uiteindelijk de Orwell Prize kreeg toegekend) werd het steeds moeilijker voor Horton om zijn identiteit geheim te houden en kwam uiteindelijk een journalist van de Times achter de werkelijke persoon achter NightJack. De krant wilde hierover gaan publiceren, waartegen Horton bezwaar aantekende bij de rechter op grond van privacyoverwegingen. Om kort te gaan kreeg uiteindelijk de Times gelijk en mocht de krant om redenen van 'het belang van openbaarheid' de ware identiteit van NightJack prijsgeven. Omdat tot op heden weinig uitspraken zijn gedaan die betrekking hebben op soortelijke kwesties, kan deze uitspraak wel eens een bepaalde toon gaan zetten. Vraag is dan natuurlijk of dit reëel is: kunnen bloggers anoniem blijven (?) vanuit de stellingname dat "bloggen in essentie meer een publieke dan een privé activiteit is.”

Ikzelf ben voorstander van bloggers (bloggen) onder eigen naam. Fakebloggers kunnen allerlei redenen hebben om hun ware identiteit achter te houden (en in een aantal gevallen zal dit volstrekt legitiem zijn - zoals in DNR ook wordt aangegeven). Echter als ik weblogs lees waarvan ik niet weet wie er blogt zal ik de waarde van de postings anders inschatten. Bovendien zul je minder snel reageren omdat je niet weet aan wie je de reactie richt. Net zo goed als het anoniem of onder fakenaam reageren op blogposts minder prettig is. Want wat heeft het voor zin om een reactie te plaatsen als de ontvanger niet weet van wie deze afkomstig is.

Dat neemt niet weg dat aan de andere kant bloggen een perfecte manier is om meningen en ideeën te verkondigen of te experimenteren met allerlei vormen van expressie, waaraan je niet altijd op voorhand je eigen naam wilt verbinden. Een blog is in die zin ook een pamflet. Wat als deze vorm van bloggen op voorhand de kop wordt ingedrukt als je weet dat je ware identiteit zomaar kan worden vrijgegeven zodra deze of gene daar op slimme wijze achterkomt. Gaat er dan niet zomaar een mooi stukje underground verloren.

Hier kun je de vergelijking trekken met bepaalde vormen van graffiti en streetart. Banksy is hiervan een treffend voorbeeld. Hij maakt prachtige stukken en zet schitterende acties neer. Toch weet vrijwel niemand wie er schuil gaat achter Banksy.

"The time of getting fame for your name on its own is over. Artwork that is only about wanting to be famous will never make you famous. Any fame is a by-product of making something that means something. You don't go to a restaurant and order a meal because you want to have a shit." Banksy Quote

Op een aantal punten gaat de vergelijking mank, maar dat neemt niet weg dat zowel in geval van Horton als Banksy het onderwerp (something that means something) belangrijker is dan degene die het vormt. Misschien dat daarom dít criterium ook mag gelden: als het onderwerp van het weblog - ondanks of juist dankzij de publieke activiteit - van toegevoegde waarde is zou dit reden mogen zijn om de maker in voorkomende gevallen te beschermen. Want in geval van Horton is NightJack ter ziele gegaan (zelfs van het web gehaald). En je kunt je afvragen of ondanks de publieke activiteit het publieke belang hiermee gediend is...

Ter vergelijking:

"Banksy is Britain's most celebrated graffiti artist, but anonymity is vital to him because graffiti is illegal. The day he goes public is the day the graffiti ends." Guardian Interview with Banksy

TAL: DNR

10 opmerkingen:

Christian zei

Mooie post, Ton! En om je laatste vraag te beantwoorden: nee, het publieke belang was hiermee inderdaad niet gediend. Waarschijnlijk was alleen de oplage van de Times met deze actie gediend, maar die hebben de journalistiek bepaald geen dienst bewezen, alleen zichzelf. En da's bepaald geen compliment voor een instituut als de Times.

Luud zei

Het toont ook aan dat anonimiteit op het internet geen enkele zekerheid is. Wanneer iemand achter je identiteit wil komen, dan zal dat ook gaan lukken.
Je moet niet deel gaan nemen aan wat voor activiteit op het internet dan ook als je je niet bewust bent van het feit dat je identiteit achterhaald kan worden.
In dit geval is inderdaad de Times voor mijn gevoel ook over de schreef gegaan. Daar zal mogelijk jaloezie een rol hebben gespeeld.

Ton de Looijer zei

@Chris Helemaal mee eens. Alleen vraag ik mij wel af op welke wijze media gebruik kunnen maken van informatie (bronnen) zoals die in 'fakeblogs' is (zijn) opgenomen. Hiervoor zou je eigenlijk een TTP (trusted third party) moeten hebben die gegevens over de identiteit van de blogger in bewaring neemt en hierover verificatie(gegevens) moet kunnen afgeven. En @Luud een dergelijke TTP zou ook daadwerkelijk anoniem bloggen mogelijk moeten maken en zelfs moeten faciliteren. De huidige situatie in Iran in ogenschouw nemende, zou een dergelijke instantie (zo die er al niet is) beslist goede diensten kunnen bewijzen.

Luud zei

@Ton
Misschien is het haarkloverij, maar als je identietei bekend is bij een TTP, dan ben je nog steeds niet echt anoniem. En eigenlijk is dat maar goed ook, want de foute elementen in de samenleving zouden er wel raad mee weten.

Ton de Looijer zei

Je bent niet zonder meer te herleiden en dat lijkt me in de omstandigheden ongeveer gelijk aan anoniem. Maar je hebt uiteraard gelijk als je zegt dat ook in geval van een TTP niet echt sprake is van anonimiteit. Overigens was het idee van een TTP meer bedoeld om aan te geven dat er mogelijkheden zouden moeten zijn voor derden-belanghebbenden om na te gaan wat de status is van een specifiek weblog (in die gevallen waarbij sprake is van bewust-anoniem-bloggen). Maar hoe meer ik erover nadenk, hoe groter het gedrocht (TTP) wordt. Halt dus en gewoon verder gaan met de huidige zekerheid dat VL in niets afwijkt van RL en je dus gewoon verdomd goed moet oppassen of toch in ieder geval alert moet zijn op journaille van de Times.

Ton de Looijer zei

Op NOS weblogs staat deze blogpost van de hand van Roeland Stekelenburg. Authenticiteit en betrouwbaarheid vormen ook hier de kernbegrippen.

23 Dingen zei

Voor de 23AD-bloggers heb ik de keuze geheel aan de deelnemers willen overlaten; nickname of realname. Binnen de werkomgeving van het archief zal wel snel duidelijk zijn wie wie is, maar naar buiten toe ben je dan toch wel ennigszins anoniem.
Al weet je het natuurlijk nooit zeker wanneer collega's hun reactie beginnen met de aanhef "Ha Ton!"...

Ik heb wel gemerkt dat mensen zich meer op hun gemak voelen als zij onder een schuilnaam dit programma kunnen doen.

Ton de Looijer zei

@Rob Je overwegingen zijn duidelijk en begrijpelijk. Mijn pijlen waren ook niet zozeer gericht op mijn mede-cursisten, maar meer op de BAB-jes onder ons die bewust gaan publiceren vanuit de idee dat ze hierover geen directe verantwoording willen afleggen (om wat voor reden dan ook).

Rob Coers zei

BABjes? :-) Dit klinkt als vakjargon voor mij...

Ton de Looijer zei

@Rob Nee hoor, meer persoonlijk jargon: bedoeld zijn de Bewust Anonieme Bloggers :-b